Bài báo xác nhận lao động tự do

KHI MỘT TỜ GIẤY XÁC NHẬN THU NHẬP TRỞ THÀNH "RÀO CHẮN AN SINH"

Tác giả: Thái Văn Trung – công dân Hà Nội, hỗ trợ người lao động hoàn thiện hồ sơ nhà ở xã hội

Một trong những mục tiêu lớn của chính sách nhà ở xã hội (NOXH) là giúp người thu nhập thấp, công nhân và lao động tự do có cơ hội an cư – lạc nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, chính những thủ tục hành chính đơn giản nhất lại đang trở thành rào cản, khiến hàng nghìn người dân bị mắc kẹt, không thể hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Trong suốt nhiều năm qua, việc xác nhận thu nhập cho lao động tự do tại UBND cấp phường là một trong những bước quan trọng, nhưng cũng… khó khăn nhất. Dù Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 05/2024/TT-BXD, quy định rõ phường, xã có trách nhiệm xác nhận thu nhập cho công dân sau 7 ngày nhận được đơn đề nghị xác nhận, nhưng nhiều UBND phường – tiêu biểu như phường Cầu Giấy (Hà Nội) – vẫn cố tình từ chối.

Không văn bản nào được thực hiện nếu người ký từ chối thực hiện. Và không công dân nào hoàn thiện được hồ sơ nếu không có ai dám ký xác nhận thu nhập cho họ.

Văn bản thì có – nhưng người dân không được thực hiện

Câu hỏi đặt ra là: Trách nhiệm thuộc về ai?

Trước hết, đó là trách nhiệm của ông Mạc Đình Minh – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội giai đoạn trước, người ban hành các văn bản hướng dẫn chung chung, thiếu cụ thể, không có cơ chế buộc thực thi. Văn bản ban ra, nhưng không đi kèm biện pháp đôn đốc – giám sát – xử lý, khiến UBND cấp cơ sở rơi vào trạng thái 'biết mà không làm'.

Kế tiếp là trách nhiệm của ông Nguyễn Phi Thường – Giám đốc Sở Xây dựng hiện nay, người tiếp nhận bộ máy với những tồn đọng lớn, nhưng lại chưa thể hiện được sự quyết liệt – sâu sát trong điều hành, để chấn chỉnh tận gốc vấn đề. Một công văn không có tính ràng buộc, không được phổ biến tới từng cán bộ phường, thì khác nào “ném đá ao bèo”?

Một công dân nghèo có thể lặng lẽ chờ đợi. Nhưng khi hàng trăm – hàng nghìn người bị từ chối tiếp cận chính sách an sinh chỉ vì không có một tờ giấy xác nhận thu nhập, thì đó không còn là vấn đề cá nhân – mà là vấn đề hệ thống.

Chính sách đúng không đủ, nếu bộ máy sai

Nếu Nhà nước ban hành chính sách đúng, nhưng chính quyền cấp phường cố tình làm trái – hoặc né tránh vì sợ trách nhiệm – thì cả hệ thống chính sách sẽ trở nên vô nghĩa.

Một tờ giấy xác nhận thu nhập – chỉ là một chữ ký, nhưng nó chính là tấm vé thông hành đưa người nghèo đi từ bấp bênh đến an cư. Vậy mà khi người dân đi xin xác nhận, họ bị từ chối, bị đùn đẩy, thậm chí bị gây áp lực để từ bỏ.

Kiến nghị

Tôi đề nghị Thành ủy – HĐND – UBND TP Hà Nội:
- Chỉ đạo Sở Xây dựng ban hành hướng dẫn cụ thể, có chế tài bắt buộc đối với UBND cấp phường;
- Tổ chức kiểm tra việc thực hiện xác nhận thu nhập tại các địa phương, công khai danh sách đơn vị né tránh trách nhiệm;
- Có giải pháp cắt bỏ tầng lớp trung gian hành chính cồng kềnh trong các thủ tục đơn giản, để trả lại sự minh bạch – hiệu quả cho chính sách an sinh.

Người dân không xin gì ngoài một chính quyền dám ký – dám chịu trách nhiệm – và dám đồng hành cùng dân nghèo.

Nếu một chữ ký bị trì hoãn, thì chính sách cũng bị trì hoãn.
Và nếu người dân bị từ chối thực thi chính sách đúng, thì trách nhiệm ấy không thể chỉ “hòa cả làng”.